Leihau Eich Risg

Gallwch leihau'r risg drwy newid eich ffordd o fyw, gan gynnwys;

Rhoi'r gorau i ysmygu

Mae ysmygu yn cynyddu'r risg o sawl math o ganser. Os ydych yn ysmygu, y peth gorau y gallwch ei wneud ar gyfer eich iechyd yw rhoi'r gorau iddi. Mae digon o gefnogaeth ar gael gan y GIG yng Nghymru. Ewch i dimsmygucymru.com neu gallwch rhadffôn 0800 085 2219.

Edrych ar ôl eich hun

Gall bod dros bwysau neu'n ordew gynyddu eich risg o rai canserau. Ceisiwch gynnal pwysau iach a chadw yn weithgar. Nofio, beicio, dawnsio, cerdded - po fwyaf y byddwch yn ei wneud, y gorau. Ceisiwch fwyta diet iach, cytbwys hefyd, gyda digon o ffrwythau a llysiau.

Torrwch i lawr ar alcohol

Gall yfed gormod o alcohol arwain at nifer o broblemau iechyd ac mae'n gysylltiedig â rhai mathau o ganser. Drwy yfed llai byddwch yn lleihau eich risgiau iechyd.

Sut mae ei ganfod

Mae'n rhaid i chi ddweud wrth eich meddyg ar unwaith os ydych chi wedi bod yn pesychu ers tair wythnos neu fwy. Dyma rai o symptomau eraill canser yr ysgyfaint:

  • Peswch sydd wedi gwaethygu neu newid
  • Haint dro ar ôl tro ar y frest
  • Pesychu gwaed
  • Colli eich gwynt
  • Teimlo'n fwy blinedig nag arfer ers peth amser
  • Colli pwysau am ddim rheswm amlwg
  • Cur neu boen yn eich brest neu eich ysgwydd sydd wedi para am gryn amser.
Os ydych yn sylweddoli unrhyw o'r symptomau yma, cysylltwch â'ch meddyg yn syth.

Ba mor bwysig yw dweud wrth eich meddyg

Os byddwch yn sylwi ar unrhyw rai o'r symptomau hyn, dywedwch wrth eich meddyg ar unwaith. Mae canfod canser yr ysgyfaint yn gynnar yn ei wneud yn haws ei drin felly gall dweud wrth eich meddyg ar unwaith achub eich bywyd. Mae'n bur debyg nad yw'n ddifrifol ond fe allai fod yn arwydd o rywbeth arall sydd angen ei drin.

Felly peidiwch ag anwybyddu'r symptomau na gohirio dweud wrth eich meddyg. Gall wneud byd o wahaniaeth a 'fyddwch chi ddim yn gwastraffu amser neb.

Ac os ydych chi'n gwybod am unrhyw un sydd â'r symptomau yma, mynnwch eu bod yn dweud wrth eu meddyg. Eto, mae'n bur debyg nad yw'n ddifrifol, ond dylent gael archwiliad.

Am siarad â'ch meddyg

Bydd eich meddyg yn gofyn ambell gwestiwn, fel y rhai isod, ac efallai y bydd yn awgrymu archwiliad pelydr-x ar eich brest. Mae hon yn drefn arferol a does dim angen poeni. Mae cael archwiliad pelydr-x yn syml a chyflym heb fod angen aros yn yr ysbyty dros nos.

Efallai y bydd eich meddyg yn gofyn rhai o'r cwestiynau hyn i chi:

  • Ers faint mae'r peswch wedi bod gennych chi?
  • Ydi eich peswch wedi newid gydag amser?
  • Ydych chi wedi pesychu gwaed?
  • Ydych chi wedi cael haint ar y frest yn ddiweddar?
  • Ydych chi wedi bod yn fyr o wynt? Ers faint?
  • Ydi sut rydych chi'n fyr eich gwynt wedi newid dros amser?
  • Ydych chi wedi colli unrhyw bwysau?
  • Ydych chi wedi cael poen yn eich brest neu eich ysgwydd?
  • Ydi'r boen yma wedi newid gydag amser?
Efallai y bydd ysgrifennu eich symptomau a sut rydych yn teimlo yn helpu, rhag ofn i chi anghofio rhywbeth wrth ddweud wrth eich meddyg.

Gwybodaeth ddefnyddiol

Dim Smugu Cymru

Helpwch ni i wella'r dudalen hon